Naprawiał samochody, budował meble i nigdy nie potrzebował instrukcji. Jeśli coś w domu przestawało działać, wystarczał mu śrubokręt i pół godziny.
Dlatego nie rozumiałam, co stało się z nim po przejściu na emeryturę.
Nagle zaczął zapominać o najprostszych rzeczach. Wychodził po chleb, a wracał z mlekiem. Wkładał brudne naczynia do lodówki, zostawiał odkręconą wodę i kilka razy zapomniał zamknąć drzwi wejściowe.
— Ty naprawdę już do niczego się nie nadajesz — powiedziałam, gdy spalił garnek, próbując ugotować jajka.
Uśmiechnął się wtedy, ale w jego oczach zobaczyłam wstyd.
— Człowiek na emeryturze rdzewieje — zażartował.
Myślałam, że po prostu się rozleniwił. Większość dnia spędzał w fotelu, patrząc przez okno. Gdy prosiłam, żeby coś zrobił, długo się zastanawiał, jakby każde polecenie było skomplikowaną zagadką.
Złościłam się coraz częściej.
— Ja też jestem na emeryturze, a nadal gotuję, sprzątam i pamiętam o rachunkach — wyrzucałam mu. — Ty tylko siedzisz.
Pewnego chłodnego dnia poprosiłam, żeby przyniósł trochę suchych gałęzi z zagajnika za domem. Od lat zbieraliśmy tam chrust do rozpalania w piecu.
— Tylko nie zabłądź — powiedziałam złośliwie.
Stanisław spojrzał na mnie bez uśmiechu.
— Postaram się.
Wyszedł przed południem. Po godzinie zaczęłam się niepokoić. Zagajnik znajdował się piętnaście minut od domu. Zadzwoniłam, lecz jego telefon leżał na stole.
Minęła kolejna godzina.
Założyłam kurtkę i ruszyłam go szukać. Wołałam jego imię, zaglądałam między drzewa i pytałam sąsiadów. Nikt go nie widział.
Znalazłam go dopiero na skraju lasu, prawie trzy kilometry od domu.
Siedział na mokrej ziemi, oparty o pień. Obok leżała jedna sucha gałąź. Kiedy podbiegłam, spojrzał na mnie z przerażeniem.
— Stasiu, co ty tutaj robisz?
— Nie wiem.
— Dlaczego nie wróciłeś?
— Szukałem domu.
Te dwa słowa odebrały mi całą złość.
— Przecież mieszkamy tu od trzydziestu lat.
— Wiem — wyszeptał. — Ale nagle wszystko wyglądało obco.
Pomogłam mu wstać. Trząsł się z zimna. W drodze powrotnej kilka razy pytał, dlaczego jesteśmy w lesie.
Następnego dnia pojechaliśmy do lekarza. Badania trwały długo. Usłyszeliśmy, że problemy Stanisława nie są zwykłym roztargnieniem ani lenistwem. Zmiany neurologiczne wpływały na jego pamięć, orientację i wykonywanie codziennych czynności. Czekała nas dalsza diagnostyka, leczenie oraz przygotowanie na to, że będzie potrzebował coraz większej pomocy.
Wróciliśmy do domu w milczeniu.
Wieczorem znalazłam w jego szufladzie mały zeszyt. Na pierwszej stronie widniał nasz adres oraz mój numer telefonu. Dalej zapisywał proste wskazówki:
„Klucze wiszą przy drzwiach”.
„Leki biorę po śniadaniu”.
„Żona ma na imię Helena”.
Przy moim imieniu dopisał: „Nie mów jej jeszcze. Będzie się martwiła”.
Usiadłam na łóżku i rozpłakałam się.
Przypomniałam sobie każde ostre słowo. „Rozleniwiłeś się”. „Do niczego się nie nadajesz”. „Strach ci cokolwiek powierzyć”.
On nie był leniwy. Codziennie walczył o to, żeby ukryć przede mną, że znany mu świat zaczyna się rozpadać.
Kiedy wszedł do pokoju, trzymałam zeszyt w rękach.
— Jak długo to zapisujesz? — zapytałam.
— Nie pamiętam.
— Dlaczego nic mi nie powiedziałeś?
— Bałem się, że uznasz mnie za ciężar.
Wstałam i przytuliłam go.
— Byłeś moim mężem, kiedy budowałeś dom i naprawiałeś wszystko dookoła. Jesteś nim również teraz, kiedy nie pamiętasz, gdzie odłożyłeś klucze.
Od tamtego dnia przestałam wydawać mu polecenia, których nie potrafił już wykonać. Zaczęliśmy robić rzeczy razem. Na szafkach pojawiły się podpisy, a w kieszeni Stanisław zawsze nosił kartkę z adresem. Nie wychodził już sam do lasu.
Pewnego popołudnia zaproponował, żebyśmy poszli po chrust. Ruszyliśmy powoli, trzymając się za ręce. Zebrał kilka gałęzi i za każdym razem pytał, czy są odpowiednie.
— Są doskonałe — odpowiadałam.
W drodze powrotnej zatrzymał się.
— Daleko jeszcze?
— Nie. Zaraz będziemy w domu.
— A ty jesteś…?
Serce mi zamarło.
Po chwili uśmiechnął się.
— Heleną. Wiem. Tylko chciałem sprawdzić, czy ty pamiętasz.
Roześmiałam się przez łzy.
Kiedyś naprawdę bałam się powierzyć mu nawet zbieranie chrustu. Dzisiaj boję się czegoś zupełnie innego — dnia, w którym spojrzy na mnie i nie przypomni sobie mojego imienia.
Jeśli ten dzień nadejdzie, będę pamiętała za nas oboje. Tak jak on przez całe życie pamiętał o mnie, zanim jego własna pamięć zaczęła powoli gasnąć.
